OCD - Dwangstoornis
OCD - Betekenis
Wat is een OCD (obsessief - compulsieve stoornis) of dwangstoornis
Mensen met een dwangstoornis hebben last van dwanggedachten (obsessies) of dwanggedachten. hierdoor herhalen zij bepaalde handelingen steeds.
Het niet kunnen uitvoeren van een dwangmatige handeling leidt vaak tot angst.
Wanneer spreken we over een dwangstoornis?
Iemand heeft een dwangstoornis wanneer:
-
de dwanggedachten/handelingen VEEL TIJD opslokken
-
de dwanggedachten/handelingen VEEL LAST veroorzaken
-
het dagelijkse functioneren wordt verstoord
-
de persoon het gevoel heeft dat de dwanggedachten/handelingen niet bij hem/haar horen
-
de handelingen ongewenst zijn
Doorgaans heeft men last van zowel dwangGEDACHTEN als dwangHANDELINGEN
Oorzaak OCD of dwangstoornis
Over de oorzaak van een dwangneurose is weinig gekend
Er is niet één specifieke oorzaak van een dwangstoornis bekend. Mogelijks wordt deze veroorzaakt door een combinatie van biologische, psychische en omgevingsfactoren.
Hierbij kun je denken aan:
De rol van erfelijkheid
Als je een familielid hebt met een dwangstoornis, dan heb je zelf ook een grotere kans om deze stoornis te krijgen.
Bepaalde delen van onze hersenen blijken hierbij een belangrijke rol te spelen.
Het aandeel van persoonseigenschappen
Bepaalde persoonlijke eigenschappen kunnen bijdragen tot het ontwikkelen van de OCD. Zoals een grote neiging om jezelf af te remmen,
een sterke behoefte aan controle of algeheel een gevoeligheid voor angst.
Negatieve ervaringen als oorzaak van een dwangstoornis
Misschien heb je stressvolle of traumatische gebeurtenissen meegemaakt. Deze verhogen mogelijks ook de kans op het krijgen van een dwangstoornis.
Hierbij kan je denken aan ernstige gebeurtenissen zoals lichamelijke mishandeling of seksueel misbruik
Maar ook wat mildere gebeurtenissen zoals bijvoorbeeld buitensluiting op school kunnen traumatiserend ervaren zijn.
Dwanggedachten en dwanghandelingen
Wat zijn obsessies en compulsies?
Dwang GEDACHTEN (obsessies)
Dwanggedachten zijn steeds terugkerende, hardnekkige gedachten of (denk)beelden. Ze zijn akelig en storend en veroorzaken een gevoel van spanning, angst en onrust. Men probeert ze dan vaak te negeren of te onderdrukken. Maar vaak stoppen ze pas als bepaalde handelingen zijn uitgevoerd.
Dwang HANDELINGEN (compulsies)
Dwanghandelingen zijn handelingen of regels die iemand bewust op een bepaalde manier uitvoert of toepast om de angst en de onrust te stoppen.
Een gevolg is bijvoorbeeld dat iemand alle nummerborden van blauwe auto’s hardop moet opnoemen om te voorkomen dat een familielid ernstig ziek wordt of een ongeluk krijgt.
De dwanghandelingen kunnen ook voor de buitenwereld onzichtbaar zijn, als GEDACHTEN als rituelen worden uitgevoerd. Bv dat iemand vanuit zichzelf eerst 3 keer een vraag moet herhalen alvorens hij of zij een antwoord mag geven.
Soorten dwangstoornissen
Dwangmatige PERFECTIE en NETHEID
Iemand die hieraan lijdt denkt voortdurend aan zaken die hij/zij niet netjes, perfect of goed genoeg heeft gedaan. Zo iemand is constant bezig dingen recht te zetten en op te ruimen. Daardoor kan er een enorme traagheid ontstaan. Bv uren bezig zijn met strijken, de bureau te ordenen,…
Controledwang
Iemand met controledwang controleert steeds opnieuw of het gas wel uit is, of de voordeur op slot gedraaid,… . vaak moet hij/zij de handeling een aantal keren herhalen en bv voor de derde keer aan de deur trekken om zeker te zijn dat ze is gesloten.
Was-, schoonmaak- of poetsdwang
Iemand met deze dwang is zo bang voor vuil en besmetting dat hij of zij de onzichtbare, microscopisch kleine vuildeeltjes en bacteriën op allerlei manieren te lijf gaat.
Sommige mensen schrobben urenlang hun handen, vermijden contact met kranen en wc’s of durven niemand meer een hand geven. Anderen moeten na elk uitstapje opnieuw douchen,…
Dwanggedachten over geweld of seksuele zaken
Iemand met deze dwanggedachten ziet in zijn/haar hoofd beelden dat hij/zij iemand aanvalt, in elkaar slaat of aanrijdt. Of die is angstig de eigen kinderen iets aan te doen met een mes of schaar of is bang een naar eigen gevoel verkeerde seksuele voorkeur te hebben,…
De persoon vreest dat hij of zij de zich opdringende beelden echt zal gaan uitvoeren. De beelden en gedachten roepen meestal veel angst op. De angst zakt wanneer een flink aantal keren een tegengedachte of rituele handeling is uitgevoerd. Vaak leidt de angst tot vermijding van bepaalde situaties of van de middelen waarmee iemand de daad bij het woord zou kunnen voegen. De persoon in kwestie bergt dan bijvoorbeeld alle scharen en messen op en geeft de sleutel aan iemand anders.
Hoe verloopt een dwangstoornis ?
Een model rond OCD - dwangstoornis
Dwanggedachten stoppen of verminderen?
Enkele algemene tips voor mensen met een dwangstoornis
TIP 1: Hou een dagboek bij voor jezelf
Hou voor jezelf bij op wat voor manier en wanneer u last heeft van uw dwangklachten. Bijvoorbeeld kan je beschrijven welke gebeurtenis aan uw klachten vooraf ging en welke gedachten gedragingen en gevoelens u hierbij had. Dit helpt om in kaart te brengen met welke gebeurtenissen uw klachten samenhangen. Op die manier kan je ook duidelijker krijgen voor jezelf welke onderliggende angsten je probeert te bedwingen.
TIP 2: Niet meer dan 1 keer controleren
Als je merkt dat je bepaalde zaken herhaaldelijk controleert (bv of de deur op slot isof het gas is uit)? Als je steeds opnieuw controleert of je iets wel goed hebt gedaan, vermindert het vertrouwen dat je in je eigen geheugen hebt. Het is dus belangrijk om niet meer dan één keer te controleren.
TIP 3: Maak een mentale foto of notitie
Twijfel je vaak aan je eigen geheugen? Maak je je bijvoorbeeld vaal zorgen of je de deur wel goed hebt afgesloten? Probeer dan de volgende keer als je die handeling stelt, dit op een bewuste manier te doen. Maak als het ware een ‘mentale foto’ van het moment dat u dit doet en zeg tegen jezelf: ‘de deur is op slot’. Je zal merken dat je op deze manier minder snel aan je geheugen twijfelt.
TIP 4: Doe ademhalings- en ontspanningsoefeningen
Wanneer je jezelf blootstelt aan je angsten, is het fijn om vaardigheden onder de knie te hebben die je lichaam en je geest rustig houden. Ademhalings- en ontspanningsoefeningen kunnen je helpen om moeilijke situaties aan te kunnen.
TIP 5: Probeer situaties niet te vermijden
Situaties vermijden waar je bang voor bent, houdt uw angst juist in stand. Wanneer je situaties waar je bang van bent leert op te zoeken, draagt dat op de langere termijn bij aan de vermindering van je angsten
Enkele algemene tips voor de omgeving/naasten/familie
- Probeer de dwanggedachten niet ‘weg te praten’. Besef dat de persoon met de dwangstoornis niet zomaar kan stoppen. het is geen kwestie van wilskracht.
- Geef geen adviezen of tips, maar reageer met begrip, sympathie en steun.
- Vraag advies, bij voorkeur aan de behandelaar om te weten hoe u het best kan reageren op ‘dwang’ eisen en -vragen.
- Zoek meer informatie over dwangstoornissen, in de bibliotheek, boekhandel of op internet.
- Neem voldoende tijd voor uzelf, uw eigen hobby’s en uw vrienden.
- Zoek zelf steun als het u teveel wordt.
Dwang therapie
Dwangstoornis of OCD behandelen met psychologische begeleiding
Wanneer je merkt dat je klachten een te grote impact hebben op je leven, dan is een dwangstoornis behandeling noodzakelijk. Een OCD gaat meestal niet vanzelf over, maar je dwangklachten kunnen wel goed worden behandeld.
Cognitieve gedragstherapie is hierbij de meest aangewezen vorm van psychotherapie bij dwangstoornissen. In de therapie wordt de persoon (in gedachten of in het echt) blootgesteld aan de situaties of voorwerpen die de dwanggedachten en de angst en onrust oproepen.
De persoon wordt getraind om het in die situaties vol te houden en de dwanggedachten te ondergaan zonder dwanghandelingen uit te voeren.
De behandeling gaat ook doorgaans gepaard met huiswerk.
De therapie kan zich ook richten op de angsten die tot de dwanggedachten en -handelingen leiden.
Ondersteunende technieken die ingezet kunnen worden zijn ontspanningsoefeningen, assertiviteitstrainingen en -technieken om te leren relativeren en gevoelens te uiten.
Ook contact met lotgenoten kan veel steun bieden.
De behandeling vraagt een grote inzet van de cliënt en de omgeving, maar de resultaten zijn in veel gevallen goed. Bij 80 procent van de cliënten verminderen de dwangklachten dusdanig dat ze er goed mee kunnen leven.
Helpt medicatie?
In vele gevallen is er geen echte noodzaak tot medicatie
Bij een ERNSTIGE vorm van dwangstoornis echter gebeurt het wel meer dat eerst medicatie dient te worden genomen, wat dan later kan worden gecombineerd met cognitieve gedragstherapie. Dit is een persoonlijke keuze, waar je zelf volledig dient achter te staan.
De meest gebruikte medicamenten zijn de zogenaamde anti-depressiva.
Organisaties of websites rond OCD
Wil je meer weten over bestaande verenigingen of andere websites?
VLAAMSE VERENIGING ANGST en DWANG (VVAD)
Dit is een zelfhulpgroep voor mensen met OCS (Obsessief-compulsieve stoornissen) en mensen die ermee worden geconfronteerd
INTERESSANTE WEBSITES
Interessante literatuur rond dwang
Zelfhulpboeken of theoretische literatuur rond OCD
Dit boek is deels een zelfhulpboek
je kan onder andere nagaan aan de hand van een test, in welke mate je dwangsymptomen je leven beïnvloeden.
Daarnaast worden er verschillende verhalen gedeeld van lotgenoten.
Je vindt er ook uitleg in over hoe er in de therapie rond je stoornis wordt gewerkt.
Ook in dit boekje vind je veel tips over hoe je je probleem kan aanpakken.
Het boekje is onderverdeeld in de oorzaken, behandelingsmogelijkheden en zelfhulptechnieken.
Merk je dat je toch nood hebt aan verdere hulpverlening, en wil je samen met iemand van ons kijken naar de problemen die je ervaart, dan kan je ons gemakkelijk en snel vinden voor een afspraak via de onderstaande knop
terug naar hoofdpagina
in de praktijk helpen we mensen van alle leeftijden. Je vindt er zowel een kinderpsycholoog – jongerenpsycholoog en orthopedagoog als een volwassenenpsycholoog.
